Berdurak eta barazkiak A-tik Z-ra:
Letxuga

Denboraldiko egutegia
Osasunari dagokionez
Gehiegizko pisua
Ur asko duenez eta azukre, proteina eta gantz gutxi dituenez, kaloria gutxiko jakia da letxuga. Zuntz asko duenez, asetasun-sentsazio handia eragiten du jan ondoren, eta, gainera, libragarria da. Hori dela eta, oso elikagai egokia da pisua kontrolatzeko dietetan, sarrera gisa edo guarnizio gisa.
Digestioak errazten ditu
Bere osaketa nutrizionalagatik eta entzima ugariengatik, sarrera gisa hartutako letxugak janariaren digestioa errazten du eta urdaila tonifikatzen du.
Heste-igarotzea hobetzen du
Zuntz asko duenez, ezaugarri laxanteak ditu. Zuntzak idorreria prebenitzen edo hobetzen du, odoleko kolesterol-tasak murrizten laguntzen du eta gluzemia ondo kontrolatzen laguntzen du diabetesa duten pertsonen artean. Betetasun-sentsazioa sortzen du, eta horrek mesede egiten die pisua galtzeko dieta egiten duten pertsonei. Letxugaren zuntz gehiena zelulosa da. Hobeki digeritzeko, ongi murtxikatu eta entsaliatzea komeni da.
Diuretiko eta arazgarri ahaltsua
Letxugak, berriz, ur, potasio eta sodio gutxi duenez, lagundu egiten du organismoaren gehiegizko likidoak kanporatzen. Eragin hori onuragarria da hiperurizemia eta hezueria izanez gero, giltzurrunetako kalkuluak izanez gero eta hipertentsioa, likidoen erretentzioa eta oliguria izanez gero. Gernu-ekoizpena handitzean, likidoez gain, bertan disolbatutako hondakin-substantziak ere ezabatzen dira, hala nola azido urikoa, urea eta abar.
Emakume haurdunak eta haurrak
Letxugak ematen duen azido folikoak anemiak tratatzen edo prebenitzen laguntzen du. Azido folikoa ezinbesteko bitamina da haurdunaldiko lehen hilabeteetan gertatzen diren zelulen zatiketa eta ugaltze prozesuetan; horregatik, folato ugariko elikagaiak kontsumitzea funtsezkoa da haurdun dauden emakumeentzat, arantza bifidoa prebenitzeko, fetuaren nerbio sistemaren garapenaren alterazioa baita. Bitamina horren ekarpen egokia garrantzitsua da haurretan, hezurrak ongi hazten eta garatzen laguntzen duelako eta, gainera, organismoa infekzioetatik babesten duelako.
Gaixotasunen prebentzioa
Letxugak herdoilaren aurkako gaiak ematen ditu, beta-karotenoa eta C eta E bitaminak, zehazki. Antioxidatzaileek erradikal askeen eragin kaltegarria blokeatzen dute. Oxigenoa dagoenean arnastea funtsezkoa da gure organismoko zelulen bizitzan, baina horren ondorioz molekula batzuk sortzen dira, erradikal askeak, eta bizitzan zehar osasunerako ondorio kaltegarriak eragiten dituzte, DNA (geneak), proteinak eta lipidoak edo gantzak aldatzeko duten gaitasunagatik. Erradikal askeen ekoizpena handitzen duten egoerak daude, besteak beste, ariketa fisiko bizia, ingurumen-kutsadura, tabakismoa, infekzioak, estresa, gantz ugariko dietak eta eguzki-erradiazioekiko gehiegizko esposizioa. Antioxidatzaileen eta gaixotasun kardiobaskularren arteko erlazioa ondo finkatutako baieztapena da gaur egun. Jakina denez, "kolesterol txarra" (LDL-c) deritzonaren aldaketak funtsezko eginkizuna betetzen du aterosklerosiaren hasieran eta garapenean. Antioxidatzaileek kolesterol txarra aldatzen duten erradikal askeak blokeatzen dituzte, eta, ondorioz, arrisku kardiobaskular eta zerebrobaskularra murrizten laguntzen dute. Bestalde, antioxidatzaile gutxi edukitzea arriskutsua da minbizi mota batzuentzat eta endekapenezko gaixotasunentzat.
Logura eragiten du
Letxugari propietate anestesikoak, lasaigarriak eta somniferoak ere egozten zaizkio, letxuga basatiaren latexean dauden substantziak dituelako.
